ONZ: przekroczenie progu z Paryża jest nieuniknione. Co dalej?

ONZ: przekroczenie progu z Paryża jest nieuniknione. Co dalej?

54 minutes ago

Według ONZ świat przekroczy próg ocieplenia uzgodniony w Paryżu w 2015 roku. Naukowcy podkreślają jednak, że o skutkach zdecyduje to, jak długo temperatura utrzyma się powyżej tej granicy, i dlatego każdy ułamek stopnia ma znaczenie.

Paliwa kopalne wciąż dominują

Od podpisania porozumienia paryskiego udział węgla, ropy i gazu w światowej podaży energii pierwotnej spadł do rekordowo niskiego poziomu. Mimo to paliwa kopalne nadal dają około 86% energii zużywanej na świecie. Mark Maslin, profesor nauk o systemie Ziemi z University College London, ocenia, że pod tym względem wciąż tkwimy w XIX wieku.

Skutki widać już dziś. Tego lata w europejskich miastach odnotowano łącznie 50 tys. zgonów związanych z upałem. W indyjskim Delhi temperatury przekraczały 45°C, a wieczorem nie było wyraźnej ulgi. Disha Ravi z indyjskiego oddziału ruchu Fridays for Future opisuje to jako uczucie bycia „gotowanym w piekarniku”. Zwraca też uwagę, że to jeszcze nie jest najgorszy scenariusz.

Liczy się czas spędzony powyżej progu

ONZ apeluje, by okres przekroczenia 1,5°C był jak najkrótszy, a globalne ocieplenie zaczęło spadać przed końcem stulecia. Im dłużej planeta pozostaje powyżej progu, tym większe ryzyko uruchomienia nieodwracalnych procesów, które same się napędzają. Przykłady to masowe zamieranie lasów oraz topnienie wiecznej zmarzliny, która uwolniłaby do atmosfery ogromne ilości węgla.

Z analiz Climate Analytics wynika, że ograniczenie tego okresu wymagałoby spadku zużycia paliw kopalnych o 20% do 2030 roku i całkowitego odejścia od nich do 2070 roku. Potrzebne byłoby także usuwanie z atmosfery setek miliardów ton CO2. Mają w tym pomóc technologie, które nie zostały jeszcze sprawdzone na dużą skalę, oraz metody naturalne, jak zalesianie. Do tego dochodzi szybkie ograniczenie emisji metanu.

Są też dobre wiadomości. Wiatr, słońce i woda dały w 2025 roku około 34% światowej produkcji prądu. Według analizy think tanku Ember rekordowy wzrost mocy słonecznych sprawił, że czysta energia pokryła cały nowy popyt na elektryczność. Maslin przypomina, że w nowe projekty odnawialne inwestuje się około 2 bln dolarów, czyli dwa razy więcej niż w paliwa kopalne. Jego zdaniem problemem jest tempo: „transformacja się dzieje, tylko nie dość szybko”.

Mapy drogowe zamiast samych deklaracji

Jak wskazuje raport World Resources Institute, większość planów klimatyczno-energetycznych skupia się na budowie zielonego systemu, a nie na ograniczaniu wydobycia i zużycia paliw kopalnych. Dlatego 57 państw współpracuje w ramach inicjatywy TAFF nad konkretnymi planami wygaszania ropy, węgla i gazu. Brazylia opublikowała już globalną mapę drogową z działaniami, które można dopasować do możliwości finansowych poszczególnych krajów.

Własne plany przedstawiły m.in. Irlandia, Dania, Holandia, Francja, Niemcy i Finlandia. Organizacja Oil Change International uważa, że w dużej mierze powtarzają one dotychczasowe zobowiązania. Różnice między krajami są wyraźne:

  • Francja trzyma się wcześniej ogłoszonego terminu całkowitego odejścia od paliw kopalnych w 2050 roku.
  • Holandia nie podała wiążących dat rezygnacji z ropy i gazu i nadal będzie wydobywać gaz na Morzu Północnym.
  • Niemcy po raz pierwszy wprost wskazały rok 2045, zgodnie z celem neutralności klimatycznej. Ich emisje są o 48% niższe niż w 1990 roku.
  • Finlandia nie ma twardej daty, choć paliwa kopalne to wciąż 26% jej zużycia energii. Ponad 96% prądu pochodzi tam ze źródeł niekopalnych.

Co to oznacza dla Polski

Polska nie jest w artykule wymieniona wśród państw z krajowymi mapami drogowymi. Dotyczy nas jednak zarówno kierunek unijnej polityki, jak i skutki zmian klimatu. Wspólnotowy cel neutralności klimatycznej do 2050 roku i przykład sąsiednich Niemiec pokazują, że wyznaczanie dat odejścia od paliw kopalnych staje się w Europie coraz bardziej konkretne. Dla kraju, który wciąż mocno korzysta z paliw kopalnych w energetyce i ogrzewnictwie, oznacza to konieczność szybkich decyzji inwestycyjnych.

W praktyce przekłada się to na codzienne wybory: ocieplanie budynków, pompy ciepła, fotowoltaikę czy przygotowanie miast na upały. Europejskie dane o zgonach z gorąca pokazują, że adaptacja do wyższych temperatur nie jest już sprawą odległej przyszłości.

Źródło: DW – „Have we missed our chance to stop climate change?”